Το Ανώτατο Δικαστήριο ενέκρινε παράλληλα το Προεδρικό Διάταγμα του ΥΠΕΝ για την εφαρμογή της απόφασης της Ολομέλειας σχετικά με την κατάργηση των “μπόνους” του ΝΟΚ
Ρεπορτάζ: Νίκος Γκαρόζης
Μία νέα γνωμοδότηση τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας έρχεται να ανακινήσει εκ νέου το μείζον ζήτημα των ενεργειακών μπόνους και των όρων επιπλέον δόμησης, που είχαν απορριφθεί από την Ολομέλεια του ΣτΕ τον Δεκέμβριο του 2024, κρίνοντας το σχετικό πλαίσιο του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) αντισυνταγματικό.
Παράλληλα, το ΣτΕ έκρινε συνταγματικό και νόμιμο το Προεδρικό Διάταγμα που εξέδωσε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για την εφαρμογή της απόφασης αυτής, δίνοντας το πράσινο φως στην υλοποίηση του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ).
Οι Δήμοι δεν μπορούν να αντικαθιστούν το ισχύον πλαίσιο
Με τη νέα γνωμοδότησή του, το ΣτΕ ξεκαθαρίζει ότι οι Δήμοι δεν έχουν αρμοδιότητα να καθορίζουν ή να τροποποιούν τους όρους δόμησης ή να αντικαθιστούν το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο. Η υπόθεση αφορά τη στάση του Δήμου Αθηναίων, ο οποίος είχε αποφασίσει να εφαρμόζει αποκλειστικά το βασιλικό διάταγμα του 1955, «παγώνοντας» τα μπόνους δόμησης του ΝΟΚ, έως ότου εκδοθούν οι τελικές αποφάσεις του ΣτΕ. Το Ανώτατο Δικαστήριο, εξετάζοντας οικοδομική άδεια του 2024, ακύρωσε τη σχετική απόφαση του Δήμου, κρίνοντας ότι δεν μπορεί να εκδίδει άδειες με βάση το παλαιό διάταγμα, καθώς ισχύουν νεότερες νομοθετικές ρυθμίσεις που δεν επιτρέπεται να αγνοηθούν.
Αντιδράσεις και επισημάνσεις
Αυτοδιοικητικοί κύκλοι σχολιάζουν ότι η γνωμοδότηση αυτή επαναφέρει τον ρόλο των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) αποκλειστικά σε εκτελεστικό πλαίσιο, περιορίζοντας την ευχέρεια των Δήμων να ερμηνεύουν ή να «παγώνουν» διατάξεις κατά το δοκούν. Από την άλλη πλευρά, μηχανικοί και εργολάβοι χαιρέτισαν την εξέλιξη, καθώς θεωρούν ότι αποσαφηνίζεται το νομικό καθεστώς που είχε οδηγήσει σε αδιέξοδο δεκάδες οικοδομικές άδειες.
Το Προεδρικό Διάταγμα για την εφαρμογή της απόφασης της Ολομέλειας
Το Ε΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την υπ’ αριθμ. 135/2025 γνωμοδότησή του, έκρινε συνταγματικό και νόμιμο το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος του ΥΠΕΝ για την έγκριση του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ). Το διάταγμα, που είχε υποβληθεί για νομοπαρασκευαστική επεξεργασία κατόπιν των αποφάσεων της Ολομέλειας (146–149/2025), προβλέπει πλαίσιο αντιστάθμισης για τις άδειες που είχαν εκδοθεί με τα μπόνους του ΝΟΚ.
Συγκεκριμένα: οι άδειες που εκδόθηκαν έως τις 11 Δεκεμβρίου 2024 και για τις οποίες έχουν ήδη ξεκινήσει εργασίες, θα ολοκληρωθούν με βάση τους παλιούς όρους. Για τις εκκρεμείς άδειες ή υποθέσεις με ενστάσεις, θα προβλέπεται καταβολή περιβαλλοντικού ισοδυνάμου σε ειδικό λογαριασμό του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, με απόδοση στα δημοτικά ταμεία για απαλλοτριώσεις ή και κατασκευή χώρων πρασίνου. Προβλέπεται επίσης υποχρεωτικός προέλεγχος πριν από την έκδοση άδειας δόμησης, καθώς και σαφής καθορισμός του ύψους και της διαδικασίας καταβολής του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου.
H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το top–nea.gr με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.
